Չի մեղմանում, է՛լի, հո զոռո՞վ չի:
Ոչ մի կերպ չի մեղմանում Եվրոպայի դարավոր թշնամանքը Ռուսաստանի նկատմամբ: Ցարական կլինի, խորհրդային, թե կապիտալիստական՝ տարբերություն չկա, Եվրոպայի համար Ռուսաստանը եղել և մնում է չարիքի կայսրություն, որի դեմ պայքարել, պայքարում ու պայքարելու են:
Հայաստանին էլ «պիտուշոկի» դեր է վերապահված աշխարհաքաղաքական այս հակամարտությունում. մեկ մի կողմն է մտցնում խաղի մեջ, մեկ՝ մյուս կողմը: Ով հաղթեց, նա էլ վերջնական որոշում կկայացնի՝ ընդգրկվում ենք հիմնական կազմու՞մ, թե՞ շարունակում ենք «պիտուխություն» անել պահեստայինների նստարանին:
Լավ, մե՞նք ինչ ենք ուզում: Ո՞ր կողմի հետ խաղը կգերադասեինք, եթե ընտրության լիարժեք իրավունքը տրվեր միայն մեզ:
«Կովկասի գերուհին» ֆիլմի էն դրվագը հիշեցի, երբ լեռնցի պերճախոսը կենաց է ասում ցանկությունների ու հնարավորությունների մասին:
«Ցանկություն ունեմ հորթ գնելու, բայց հնարավորություն չունեմ: Հնարավորություն ունեմ այծ գնելու՝ ցանկություն չունեմ: Խմենք, ուրեմն, այն բանի կենացը, որ մեր ցանկություններն ու հնարավորությունները միշտ համընկնեն»:
Հայաստանաբնակ բոլոր հայերի անունից դժվար է երաշխավորել, բայց իշխող քաղաքական թիմը հաստատ կարող է նմանատիպ կենաց ձևակերպել.
«Ցանկություն ունեմ Եվրոպական Միություն մտնելու, բայց հնարավորություն չունեմ: Հնարավորություն ունեմ Եվրասիական Տնտեսական Միության մեջ մնալու, բայց ցանկություն չունեմ: Խմենք, ուրեմն, այն բանի կենացը, որ, անկախ մեր ցանկություններից ու հնարավորություններից, փողի պակաս երբեք չունենանք»:
Իսկը փողի գինն իմացող ճարպիկ կովկասցու կենաց, որ մեկ եվրոպացիքի սեղանին է հնչեցվում, մեկ՝ ռուսների: Այլ հարց է, որ Եվրոպայում ընդհանրապես կենացն ընդունված չէ, Մոսկվան էլ կենացներին վաղուց չի հավատում: Երկուսն էլ անբաժակաճառ սեղանների կողմնակից են և հայաստանյան իշխանություններին պարզ հասկացրել են, որ երկընտրանք չի լինելու՝ կա՛մ եվրոպական բրենդի կդրվի սեղանին, կա՛մ ռուսական օղի:
Ամենատխուրն այն է, որ հավաքական հայության «քիմքը» բանի տեղ դնող չկա: Ռուսներն, իհարկե, ակնարկեցին հանրաքվեի մասին, բայց նրանց ակնարկն էլ բանի տեղ դնող չեղավ: Որոշում կայացնողի իրավունքը սեփականաշնորհած Հայաստանի ոչ բարով ղեկավարն այդ դուռը փակեց, որպեսզի մեկ ուրիշ դուռ բացվի հայերի համար: Եվրոպական տան դռան մասին չի խոսքը, այլ ընդամենը եվրոպական շուկայի, որի հեռանկարը չափազանց մշուշոտ է՝ լավատեսական կանխատեսումներ անելու համար:
Իսկ կանխատեսել պետք է, հատկապես ռուս-եվրոպական խորացող թշնամանքի պայմաններում, երբ փոքրիկ կայծն անգամ մի նոր հրդեհի պատճառ կարող է դառնալ:
Լիլի Մարտոյան